10 Mayıs 2017 Çarşamba

Paleolitik At Figurleri Sembolik Kulturun Ornekleri mi?

Modern insanin evriminde Ust Paleolitik Cag (50.000 yil ila 10.000 yil once) onemli bir donemi simgeliyor. Insan populasyonlari bu donemde hizla buyur ve Avrasya'nin yer kosesine yayilirken, teknoloji ve kultur de bu donemde gene cok hizli gelisiyor. Kulturun en onemli gostergelerinden birisi ise Magara resimleri. Magaralara resimler cizmek insan topluluklarinin daha eski caglarda edindikleri bir ugras olmakla beraber resimlerin karmasikligi ve yayginligi bu cagla beraber birkac kat artiyor. Magara resimleri arasinda en cok dikkat ceken ornekler arasinda ise at figurleri var. Bu figurler farkli donemlere ait birkac farkli magarada karsimiza cikiyorlar (asagidaki sekil). At figurlerini de iceren bu resimlerin ozellikle bir kisminin dogayi dogrudan yansitmak disinda sembolik anlamlar icerdikleri de dusunuluyordu. Ornegin bazi atlar benekli cizilmisken (sekilde ustte, sagdaki atlar) gene bazi baska atlarin renkleri de oldukca abartilmis gorunuyordu (sekilde ustte, soldaki at).          

Ustte Paleolitik donemde farkli doneme ait magaralara cizilen at resimleri. Asagida modern atlar. Kaynak http://www.pnas.org/content/108/46/18626.full 
Bu hafta basilan bir calisma ile, Paleolitik doneme ait at fosillerinden elde ettikleri DNA orneklerini dizileyen arastirmacilar, bu teorinin aksi yonunde bulgulara ulasiyorlar. Paleolitik doneme ait atlarin genomlarinda magara resimlerinde sergilenen butun at desen ve deri renkleriyle bagintili genetik isaretciler buluyorlar. Ornegin modern atlarda benekli desenle bagintili bir genetik isaretci (LP isaretcisi), Paleolitik doneme ait 10 at orneginin ucunde gorunuyor. Gene benzer sekilde siyah deri rengiyle (ustte, ortadaki at figurleri) bagintili isaretciler antik atlarda yaygin olarak gorunuyor. Ozetle magara resimlerinde sergilenen butun at desen ve deri renkleri Paleolitik cagdaki evcillestirilmemis at populasyonlarinda gorunuyormusa benziyor. Bu ise bu resimlerin sembolik anlamlar icerdigi yonundeki teoriye zit kanitlar sunuyor. Insanlar daha cok cevrelerinde gorduklerini dogrudan magara duvarlarina yansitmisa benziyorlar. Tabii, bu calisma Paleolitik donemde sembolik kulturun hic gelismedigini de iddia etmiyor -zira bunun bircok baska ornegi var (bakiniz aslan basli adam figurini)-, fakat magaralara cizilmis at figurlerinin boyle bir anlatinin ornegi olmayabilecegini soyluyor.

Populasyon genetigi calismalari yakin donemde antropolojinin ve arkeolojinin sordugu bircok soruyu cevaplamaya yonelik cok onemli girisimlerde bulundu. Bu calisma da boyle bir cabanin ilginc bir ornegi.    

Ozgur

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder